Lập kế hoạch tài chính cho gia đình nhiều thế hệ

Trong gia đình ba thế hệ cùng chung sống, tiền hưu của ông bà, thu nhập của bố mẹ và nhu cầu của con cháu đan xen trong cùng một ngân sách. Bài viết trình bày cách ghi nhận từng nguồn thu, chia chi tiêu chung giữa các thế hệ và tách riêng nhu cầu vốn ngắn hạn của người trẻ.

1. Ghi nhận tiền hưu như nguồn thu ổn định riêng của ông bà

Khoản lương hưu được chi trả đều đặn hằng tháng nên thường được coi là nguồn thu ổn định nhất trong gia đình nhiều thế hệ. Tuy vậy, đây trước hết là thu nhập của cha mẹ đã nghỉ hưu, gắn với nhu cầu riêng của tuổi già như khám chữa bệnh, thuốc bổ, quà biếu họ hàng và các hoạt động hội nhóm.

Một cách sắp xếp phổ biến là ông bà tự quyết định phần đóng góp vào chi tiêu chung, phần còn lại giữ làm quỹ riêng. Khi phần đóng góp được thống nhất từ đầu, các con không phải đoán ý và ông bà vẫn chủ động với khoản tiền của mình. Mức đóng góp có thể là một tỷ lệ cố định, chẳng hạn ba phần mười khoản nhận hằng tháng.

Quỹ riêng của ông bà nên ưu tiên cho chi phí y tế ngoài phần bảo hiểm chi trả, vì đây là khoản dễ tăng theo tuổi tác. Con cái có thể hỗ trợ ghi lại lịch tái khám, các khoản thuốc định kỳ để cha mẹ dự trù được chi tiêu mỗi quý.

Nếu ông bà có khoản tích lũy từ trước, gia đình nên để khoản này ở kênh an toàn, dễ rút và tách khỏi tiền chi tiêu chung. Việc tách bạch giúp tài sản của cha mẹ được giữ đúng mục đích chăm sóc sức khỏe và an dưỡng.

Thống nhất phần đóng góp từ tiền hưu giúp ông bà vừa chung tay chi tiêu gia đình vừa giữ quỹ riêng.

2. Chia chi tiêu chung giữa các thế hệ

Gia đình nhiều thế hệ thường có những khoản chi dùng chung: tiền ăn, điện nước, internet, sửa chữa nhà cửa và giỗ chạp. Ghi các khoản này vào một bảng chung theo tháng giúp mọi thành viên thấy tổng chi và phần mình đóng góp.

Cách chia phổ biến là dựa trên thu nhập của từng thành viên có việc làm, cộng với phần đóng góp đã thống nhất của ông bà. Giả sử gia đình có hai vợ chồng đi làm và ông bà hưởng lương hưu, ba phần đóng góp được chuyển vào một tài khoản chi tiêu chung vào đầu tháng, người phụ trách nội trợ dùng tài khoản này để thanh toán.

Những khoản chi lớn ít gặp, như sửa mái nhà hay thay thiết bị điện, nên có quỹ riêng được nạp đều hằng tháng. Quỹ này tránh việc một thành viên phải gánh trọn khoản chi khi phát sinh, đồng thời giúp kế hoạch sửa chữa được bàn bạc trước.

Cuối mỗi quý, cả nhà có thể xem lại bảng chi tiêu chung để điều chỉnh tỷ lệ đóng góp khi thu nhập của ai đó thay đổi. Một cuộc trao đổi ngắn định kỳ giúp các thế hệ hiểu nhau hơn về tình hình tài chính chung.

3. Tách riêng nhu cầu vốn ngắn hạn của con cháu

Người trẻ trong gia đình thường có nhu cầu vốn ngắn hạn, như mua máy tính làm việc, học thêm chứng chỉ hoặc góp vốn kinh doanh nhỏ. Những nhu cầu này nên được lập kế hoạch dựa trên thu nhập và tích lũy của chính người trẻ, thay vì trông vào quỹ riêng của ông bà.

Khi người con cân nhắc một khoản vay tiền online chuyển khoản ngay cho nhu cầu ngắn hạn, kế hoạch trả nên được tính trên thu nhập của chính người vay, không tính tiền hưu của cha mẹ vào nguồn trả. Người vay xác định số tiền cần, thời hạn trả và khoản trích hằng tháng phù hợp với phần dư sau khi đã đóng góp chi tiêu chung.

Người trẻ cũng nên tự xây một quỹ dự phòng nhỏ tách khỏi tiền chi tiêu chung, nhờ đó nhu cầu vốn đột xuất có thể được xử lý trước bằng tiền tích lũy, giảm nhu cầu tìm nguồn bên ngoài. Khi quỹ này đạt mức đủ chi tiêu cá nhân của vài tháng, người trẻ có thể chuyển phần trích hằng tháng sang mục tiêu dài hạn hơn như mua nhà hay học tập.

Trong trường hợp người con muốn mời cha mẹ cùng góp vốn cho một dự định kinh doanh, gia đình nên bàn bạc kỹ về số tiền, thời gian thu hồi và phần quỹ riêng còn lại của ông bà sau khi góp. Nguyên tắc chung là phần góp chỉ nên lấy từ khoản tích lũy dư ra, còn quỹ dành cho sức khỏe của cha mẹ được giữ nguyên. Ghi rõ đây là khoản góp, khoản cho hay khoản mượn cũng giúp các thế hệ tránh hiểu lầm về sau.

Kế hoạch trả cho nhu cầu vốn của người trẻ nên dựa trên thu nhập riêng của chính người vay.

Ngân sách của gia đình nhiều thế hệ vận hành êm ả khi mỗi nguồn thu có vai trò rõ ràng. Tôn trọng quỹ riêng từ tiền hưu của ông bà, chia chi tiêu chung theo thỏa thuận và để người trẻ tự lập kế hoạch cho nhu cầu vốn của mình là nền tảng cho sự ổn định tài chính lâu dài của cả nhà.